Boekjaarwijziging genegeerd op basis van fraus legis; prejudiciële vragen over exitheffing

X bv maakt deel uit van de B-Group. Haar boekjaar loopt van 1 april tot en met 31 maart. X bv heeft een vordering in Britse ponden op een groepsvennootschap. Op 15 december 2000 emigreert X bv, inmiddels onderdeel van een fiscale eenheid met D bv als moedermaatschappij, naar Engeland en wijzigt zij haar boekjaar in een boekjaar dat loopt van 16 december tot en met 15 december. Als gevolg van de stijging van het Britse pond ten opzichte van de Nederlandse gulden, is die vordering – in NLG gewaardeerde – met ruim 22 miljoen gulden in waarde gestegen. Ter gelegenheid van de emigratie naar Engeland heeft de inspecteur die ‘stille' meerwaarde van de vordering belast (de exitheffing).

Naar het oordeel van het hof is aannemelijk dat de doorslaggevende beweegreden voor de boekjaarwijziging, bezien ook in samenhang met de zetelverplaatsing en de (destijds voorgenomen) vervreemding van de aandelen in X bv, is gelegen in het oogmerk om de toepassing van art. 16 Wet IB 1964 te ontgaan. Hieraan doet niet af dat aan de zetelverplaatsing en de (destijds voorgenomen) vervreemding van de aandelen in X bv zakelijke motieven ten grondslag hebben gelegen. De boekjaarwijziging dient dan ook te worden genegeerd, zodat X bv met terugwerkende kracht tot het begin van het oude boekjaar niet langer deel uitmaakt van de fiscale eenheid en met ingang van 1 april 2000 zelfstandig belastingplichtig is geworden. Naar nationaal recht is het valutaresultaat derhalve belast in Nederland. Het hof is van oordeel dat de in geding zijnde heffing niet in strijd komt met de goede trouw in de zin van art. 31 Verdrag van Wenen. Het hof twijfelt aan de verenigbaarheid van de exitheffing met de vrijheid van vestiging en stelt daarover prejudiciële vragen.